१. द्वितीय पत्र (Paper II): शासन प्रणाली (Governance Systems)

यो पत्र सबै सेवा (परराष्ट्र, प्रशासन, लेखापरीक्षण र संसद) का लागि अनिवार्य छ।

• पूर्णाङ्क: १०० (100 Marks)

Section (A) – ३० अङ्क (३ प्रश्न × १० अङ्क)

• १. राज्य र शासन (State and Governance)
  • १.१ शासनका आधारभूत पक्षहरू: अवधारणा, सन्दर्भ र विशेषताहरू
  • १.२ शासनको राजनैतिक तथा प्रशासनिक संरचना
  • १.३ सूचनाको हक र पारदर्शिता
  • १.४ राष्ट्र निर्माण र राज्य निर्माण
  • १.५ नेपालको शासन प्रणाली
  • १.६ राष्ट्रिय सुरक्षा व्यवस्थापन: अवधारणा, क्षेत्र र नेपालमा राष्ट्रिय सुरक्षाका विद्यमान प्रावधानहरू
  • १.७ बहुस्तरीय शासन र नेपाल: अनौपचारिक शासन, नागरिक समाजको शासन, स्थानीय शासन, सहकारीतामूलक शासन, व्यावसायिक शासन र संयुक्त राष्ट्रसंघ

Section (B) – २० अङ्क (२ प्रश्न × १० अङ्क)

• २. संविधान र कानून (Constitution and Law)
  • २.१ संविधानवाद
  • २.२ नेपालमा संवैधानिक विकास
  • २.३ नेपालको वर्तमान संविधान
    • २.३.१ मूलभूत विशेषताहरू, कार्यपालिका, व्यवस्थापिका र न्यायपालिका
    • २.३.२ मौलिक हक, निर्देशक सिद्धान्त र राज्यका नीतिहरू
    • २.३.३ संवैधानिक तथा कानून निर्मित निकायहरूको कार्य एवं तिनको कार्यक्षेत्र
  • २.४ मानव अधिकार
  • २.५ नागरिक चेतना, जनताका कर्तव्य र जिम्मेवारीहरू
  • २.६ कानूनका स्रोतहरू तथा नेपालमा कानून निर्माणको प्रक्रिया
  • २.७ कानूनको शासन, लोकतान्त्रिक मूल्य र मान्यता, समावेशीकरण, समानुपातिक प्रतिनिधित्व तथा सकारात्मक विभेद

Section (C) – ३० अङ्क (३ प्रश्न × १० अङ्क)

• ३. सार्वजनिक सेवा तथा सार्वजनिक व्यवस्थापन (Public Service and Public Management)
  • ३.१ /३.२ सार्वजनिक सेवाको अवधारणा, कार्य, विशेषता र भूमिका /सार्वजनिक सेवा प्रवाह
  • ३.३ राजनैतिक तटस्थता, प्रतिबद्धता, पारदर्शिता र उत्तरदायित्व
  • ३.४ सार्वजनिक कोषको सदुपयोग, सदाचार र नैतिकता
  • ३.५ सार्वजनिक व्यवस्थापन, निजामती सेवा र कर्मचारीतन्त्र
  • ३.६ सार्वजनिक नीति निर्माण प्रक्रिया र विश्लेषण
  • ३.७ सार्वजनिक सेवा वडापत्र (Public Service Charter)
  • ३.८ विद्युतीय शासन (E-governance)

Section (D) – २० अङ्क (२ प्रश्न × १० अङ्क)

• ४. स्रोत व्यवस्थापन र योजना (Resource Management and Planning)
  • ४.१ मानव स्रोत व्यवस्थापन: प्राप्ति, विकास, उपयोग र सम्भार
  • ४.२ सार्वजनिक वित्त व्यवस्थापन: नेपालको योजना र बजेट प्रणाली
  • ४.३ नेपालमा सरकारी लेखा प्रणाली र लेखापरीक्षण प्रणाली
  • ४.४ वित्तीय व्यवस्थापन र सामाजिक उत्तरदायित्व
  • ४.५ विकास योजना र चालू आवधिक योजना
  • ४.६ सहभागितामूलक योजना र विकास